वीरगंज । ९ डिसेम्बर २०२५ मा उत्तराखण्डको देहरादूनमा एक जातीयतावादी भीडको निर्मम आक्रमणमा परेका त्रिपुराका एन्जेल चक्माको उपचारको क्रममा ज्यान गएको छ ।

 उनलाई ९ डिसेम्बरका दिनमा बजारमा खाद्य समाग्री खरिद गर्न जादा जातीवादी भीडले निर्मम आक्रमण गरेको थियो । देहरादुनको एक अस्पतालमा १६ दिन सम्म अचेत अवस्थामा रहेका चक्मा जीवन र मृत्युको सङ्घर्षमा हिजो पराजीत भएका हुन ।

उनलाई जातीवादी भिडले चाइनीज ,मोमो भन्दै जिस्क्याएका थिए । चक्माले भने  ‘म चिनियाँ होइन‘ म भारतीय हुँ.’ भनेका थिए । यि शब्दहरु चक्माका अन्तिम शब्द थिए ।

देहरादूनका वरिष्ठ प्रहरी अधीक्षक अजय सिंहले भने, “प्रारम्भिक अनुसन्धानमा कुनै जातीय टिप्पणीका प्रमाण फेला  नपरेको बताएका छन । सिंहको यो भनाईलाई पीडित परिवार र सिंगो त्रिपुराले पत्याउन सकेको छैन । 

 एन्जेल चक्माको परिवारले प्रहरी प्रमुखको उक्त बयानमा कडा आपत्ति जनाएका छन्। दुःखी परिवारले प्रहरीको दाबीलाई ‘चाँडो गरिएका र अत्यन्त उपेक्षापूर्ण’ भनेका छन्।यस तर्कको कडा आलोचना भएको छ, विशेष गरी पूर्वोत्तर नागरिक समाजको तर्फबाट, जसले क्षेत्रको जटिल जातीय र भाषिक विविधता राम्ररी चिन्छन्।

एन्जेलका काका मोमेन् चक्मा, जो आक्रमणपछि परिवारका प्रारम्भिक सदस्यहरूसँग शहर पुगेका थिए,ले भने, “प्रहरी घटनाको एक मात्र प्रत्यक्षदर्शीको कुरा बेवास्ता गर्दैछ।”

मोमेन् चक्माले थपे, “जसले आफ्नै आँखाले सम्पूर्ण घटना देख्यो, उसको कुरा सुन्नुको सट्टा प्रहरी बिना अनुसन्धान नै सार्वजनिक बयान दिइरहेको छ।”

माइकल र परिवारका अन्य सदस्यहरूको अनुसार, आक्रमणकारीहरूले हिंसा अघि जातीय अपशब्दहरू प्रयोग गरेका थिए। उनीहरूले ‘चिंकी’, ‘चाइनीज’ र ‘मोमो’ जस्ता शब्दहरू बोलेका थिए।

यद्यपि, यस गम्भीर आरोपका बाबजुद, देहरादूनका क्क्ए अजय सिंहले भने कि अहिलेसम्मको अनुसन्धानमा जातीय गालीका कुनै प्रमाण भेटिएका छैनन्। उनले थपे कि छ जना आरोपीमध्ये दुई जना मणिपुर र नेपालबाट छन्, त्यसैले जातीय उद्देश्यको सम्भावना कम रहेको उनको भनाइ छ।

 त्रिपुरामा विरोध प्रदर्शन सुरु भएका छन्। त्रिपुराका मुख्यमंत्री माणिक साहाले भने कि उनलाई उत्तराखण्डका मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामीबाट चक्माको मृत्युको गहिरो अनुसन्धानको आश्वासन प्राप्त भएको छ।

अहिलेसम्म यस मामलामा पाँच जनालाई पक्राउ गरिएको छ। उनीहरूमा दुई बालबालिका पनि छन्, जसलाई किशोर सुधार गृह पठाइएको छ। प्रहरी एक फरार आरोपीलाई पक्राउ गर्न लगातार छापामारी गरिरहेको छ, जसमा २५,००० रुपैयाँ पुरस्कार घोषणा गरिएको छ। 

 त्रिपुरा चक्मा विद्यार्थी संघले देशका विभिन्न भागमा पूर्वोत्तरका विद्यार्थीमाथि बारम्बार भइरहेका आक्रमणको विषय उठाउँदै यस मामलामा केन्द्र सरकारसँग हस्तक्षेपको माग गरेको छ। संघले प्रेस सम्मेलनमा एन्जेल चक्माको मृत्युको उल्लेख गर्दै यस प्रकारका घटनाले गम्भीर परिणाम जन्माउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।

संगठनले देशका अन्य भागमा पूर्वोत्तरका विद्यार्थीमाथि भएका यस्तै आक्रमणको पनि उल्लेख गर्दै अपमानजनक टिप्पणी र घृणा सम्बन्धी अपराधविरुद्ध कडा कानुन बनाउनुपर्ने माग गरेको छ। यसैवीच राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले ३० डिसेम्बरमा यस घटनामा देहरादूनका  वरिष्ठ प्रहरी अधीक्षकलाई नोटिस जारी गरेको छ।

आयोगले  स्थानीय प्रशासनलाई आरोपको गहिरो अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएको छ र यस मामलामा गरिएको कार्यबारे सात दिनभित्र रिपोर्ट मागेको छ।

उता त्रिपुराका राजपरिवारका सदस्य र टिपरा मोथा संस्थापक प्रद्योत किशोर माणिक्यले आफनो पार्टी एन्जेल चक्मालाई न्याय दिलाउने लडाइँ जारी राख्नेछ। यो दुःखद छ कि देशभक्त पूर्वोत्तरका मानिसलाई ‘चिनियाँ’ भनेर लक्षित गरिन्छ। जसले जातीय अपशब्द प्रयोग गर्छन्, उनीहरूले बिर्सन्छन् कि पूर्वोत्तरका बहादुर मानिसका कारण चीन देशमा प्रवेश गर्न सक्दैन।”

टिपरा इंडिजिनस स्टुडेन्ट्स फेडेरेशनका अध्यक्ष साजरा देबबर्माले ,चक्माको मृत्यु केवल एउटा व्यक्तिको होइन, सम्पूर्ण पूर्वोत्तरको मृत्यु भएको टिप्पणी गरेका छन।

पूर्वोत्तरसँग जे भइरहेको छ, नयाँ होइन। जब हामी पूर्वोत्तर बाहिर जान्छौं, तिनलाई ताने दिइन्छ। आज एन्जेल चक्माको मृत्यु केवल एन्जेलको मृत्यु होइन, यो सम्पूर्ण पूर्वोत्तरको मृत्यु हो।

 यसअघि पनि कर्नाटका, केरला र दिल्लीमा पूर्वोत्तरका मानिस अपमानित भएका छन्। म केन्द्र सरकारलाई सिधै भन्न चाहन्छु कि यदि तपाईं पूर्वोत्तरका मानिसलाई सम्मान, गरिमा र माया दिन सक्नुहुन्न भने, हामीलाई अलग देश दिईदिनुहोस्, हामी आफैं हाम्रो ख्याल राख्नेछौं।”

उनले थपे, “जब देशका अन्य भागका मानिस पूर्वोत्तर आउँछन्, हामी उनीहरूको सम्मान गर्छौं। हामी उनीहरूको अपमान गर्दैनौं, किनभने यो हाम्रो संस्कृतिमा छैन।”

लोकसभा विपक्षी नेता राहुल गान्धीले सोमबार (२९ डिसेम्बर) उत्तराखण्डको देहरादूनमा त्रिपुराका विद्यार्थीको हत्या ‘भयानक घृणा अपराध’ भएको बताए र भने कि यो सत्ता पक्षद्वारा ‘घृणा सामान्य’ बनाउने परिणाम हो। कांग्रेसले मुद्धा दर्ता गर्नमा ‘असामान्य ढिलाइ’मा पनि प्रश्न उठाएको छ र फरार मुख्य आरोपीको तत्काल गिरफ्तारीको माग गरेको छ।

एक्समा पोस्ट गर्दै राहुल गान्धीले भने, “घृणा रातारात जन्म्दैन। वर्षौंदेखि यसलाई दैनिक रूपमा – विशेष गरी युवाहरू माझ विषाक्त सामग्री र गैर(जिम्मेवार कथनमार्फत बढाइँदै आएको छ। र सत्ता पक्षको घृणा फैलाउने नेतृत्वले यसलाई सामान्य बनाइरहेको छ।”

यो समाग्री भारतीय संचार माध्यम द वायर, इन्डिया टुडे,अग्नीवन।कम लगायतको सहयोगमा तयार पारिएको हो ।